Ngày di dân và tỵ nạn – Đức Giáo Hoàng mời gọi vun trồng « lòng trắc ẩn »

« Đặt những người kém may mắn vào địa vị đứng đầu » (toàn văn)

SEPTEMBRE 28, 2019 20:16 RÉDACTIONPAPE FRANÇOIS

Các trẻ em tỵ nạn

Vun trồng « lòng trắc ẩn », « chuyển ngay sang hành động để nâng đỡ, chăm sóc và cứu giúp », đó là lời khuyến khích của Đức Giáo Hoàng Phanxicô cho Ngày Thế Giới Di Dân và Tỵ Nạn (JMMR), được cử hành ngày 29/9/2019. « Đó là đặt những người sau chót lên chỗ hàng đầu » vì khẩu hiệu đích thực của người Kitô hữu là ‘‘ưu tiên cho những người đứng chót’’ chứ không phải « tôi trước đã, sau mới tới kẻ khác ».

« Không chỉ là những người di dân », đó là nhan đề bản thông điệp của Đức Giáo Hoàng, ngài nhấn mạnh rằng trên thế giới « mỗi ngày mỗi mang tính chọn lọc tinh hoa và độc ác với những người bị thải loại », vấn đề di dân liên quan đến « tất cả chúng ta », và trong « hiện tại và… tương lai của gia đình nhân loại ».

Trong thông điệp này được công bố ngày 27/5/2019, Đức Giáo Hoàng cảnh giác chống lại « sự suy thoái đạo đức đang rình rập chúng ta nếu chúng ta tiếp tục nhường bước cho cái văn hóa loại bỏ » và ngài mời gọi « hãy tìm lại những tầm vóc mấu chốt của cuộc sống Kitô giáo chúng ta và của nhân loại chúng ta ». Bằng cách chăm sóc những người di dân, « tất cả chúng ta đều lớn lên », ngài khẳng định.

« Vấn đề không phải là có những hoài nghi và sợ hãi », Đức Giáo Hoàng đánh giá : « Vấn đề, chính là khi những thứ đó điều kiện hóa cách suy nghĩ và hành động của chúng ta đến độ làm cho chúng ta trở thành cố chấp, khép kín, và kể cả… kỳ thị chủng tộc ».

« Không phải chỉ có những di dân : vấn đề là không được loại bỏ bất cứ ai », ngài nói tiếp và tố cáo sự khai thác những tài nguyên thiên nhiên và con người « làm lợi cho một số ít những thị trường ưu đãi » và sự buôn bán vũ khí : « Những người phải trả giá, luôn là các trẻ em, người nghèo, người dễ bị tổn thương, mà người ta ngăn cản không cho ngồi vào bàn và chỉ thí cho những cơm thừa canh cặn của bữa tiệc ».

Ngài hô hào hãy « cởi bỏ những sự loại trừ, sự vô cảm và cái văn hóa chất thải » và hãy « dành chỗ cho lòng nhân hậu »

AK

Thông Điệp của Đức Giáo Hoàng Phanxicô

Không chỉ là những di dân
Thưa Quý Anh Chị Em ,

Đức Tin đoan chắc với chúng ta, Nước Thiên Chúa đã hiện diện trên trái đất này một cách huyền bí rồi (x. Công Đồng Vaticanô II, Hiến Chế Gaudium et spes, s.39) ; tuy nhiên, ngay trong thời đại này, chúng ta phải đau lòng mà ghi nhận rằng Nước Chúa gặp phải những trở ngại và vấp phải những lực đối kháng. Những tranh chấp dữ dội và những cuộc chiến tranh đích thực không ngừng xâu xé nhân loại ; những bất công và kỳ thị nối tiếp nhau ; người ta khó khăn vượt lên những bất quân bình kinh tế và xã hội, ở tầm địa phương và thế giới. Và chính là những người nghèo và bị khó khăn là những người phải trả giá nhiều nhất cho tất cả những vụ này.

Các xã hội có nền kinh tế tiến bộ nhất, có xu hướng phát triển trong lòng nó một thứ cá nhân chủ nghĩa rõ nét, hợp nhất với một tâm thức vị lợi chủ nghĩa và được nhân lên bởi mạng lưới truyền thông, sản xuất ra « sự toàn cầu hóa tính vô cảm ». Trong bối cảnh đó, những người di dân, những người tỵ nạn, những người chuyển cư và những nạn nhân của nạn buôn người đã trở thành biểu tượng của sự loại bỏ, vì xa hơn những bất ổn có sẵn trong tình trạng của họ, người ta còn giáng lên đầu họ một sự phán xét tiêu cực, coi họ như là nguyên nhân của những cái xấu của xã hội. Thái độ đối với họ làm thành một thứ chuông báo động cảnh báo cho chúng ta sự thoái hóa đạo đức đang rình rập chúng ta nếu người ta tiếp tục nhường bước cho cái văn hóa thải loại. Thực chất, trên đường hướng này, mọi chủ thể không đi vào trong những quy luật hưởng thụ vật chất, tâm lý và xã hội luôn có rủi ro bị gạt ra ngoài lề xã hội và bị trục xuất.

Bởi vậy, sự hiện diện của di dân và người tỵ nạn – như, nói chung, những con người dễ bị tổn hại – ngày hôm nay, tượng trưng cho một sự mời gọi tìm lại những tầm mức cốt lõi của cuộc sống Kitô hữu chúng ta và của nhân loại chúng ta, đang có rủi ro xìu xuống trong một kiểu sống đầy sự tiện nghi. Chính trong sự kiện đó mà thành ngữ « vấn đề không phải chỉ có di dân » có nghĩa là khi chúng ta lưu tâm đến họ, chúng ta cũng lưu tâm đến chính chúng ta và đến hết thẩy mọi người ; khi chăm sóc họ, tất cả chúng ta đều lớn lên ; khi lắng nghe họ, chúng ta cũng để lên tiếng cái phần của chính chúng ta mà chúng ta có lẽ đã giữ kín bởi vì ngày hôm nay, nó không được coi trọng.

« Cứ yên tâm, chính Thầy đây, đừng sợ ! » (Mt 14,27). Không phải chỉ có vấn đề di dân : cũng có cả vấn đề những sợ hãi của chúng ta. Những độc ác và những xấu xa của thời đại chúng ta gia tăng « sự sợ hãi của chúng ta đối với ‘‘người khác’’, với những người lạ, những người bị gạt ra ngoài xã hội, những người nước ngoài […]. Điều này được đặc biệt ghi nhận trong ngày hôm nay, trước sự tràn đến của các di dân và người tỵ nạn, họ đến gõ cửa nhà chúng ta để tìm kiếm một sự chở che, một sự an toàn và một tương lai tốt đẹp hơn. Sự sợ hãi là chính đáng, đặc biệt bởi vì đã thiếu một sự chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ này » (Bài Giảng, Sacrofano, ngày 15 tháng 2 năm 2019). Vấn để không phải chỉ có những hoài nghi và sợ hãi. Vấn đề, chính là khi những thứ đó điều kiện hóa cách suy nghĩ và hành động của chúng ta đến độ khiến chúng ta trở thành cố chấp, khép kín, và có lẽ – trong lúc chúng ta không hay biết – cả kỳ thị chủng tộc. Như thế, sợ hãi lấy đi của chúng ta ý muốn và khả năng gặp gỡ người khác, con người vốn dĩ khác lạ với tôi ; sự sợ hãi lấy đi của tôi một cơ hội gặp gỡ với Chúa (x. Bài Giảng Thánh Lễ Ngày Thế Giới Di Dân và Tỵ Nạn, 14/01/2018).

« Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi » (Mt 5,46). Đây không phải chỉ có vấn đề người di dân ; mà là vấn đề bác ái. Nhờ vào những công trình bác ái, chúng ta chứng minh đức tin của chúng ta (x. Gc 2,18). Hơn nữa, đức ái cao cấp nhất là đức ái được thực hiện cho những ai không có khả năng đáp lễ xứng đáng, hay có lẽ cả lời cảm ơn cũng không. « Điều đáng kể, chính là khuôn mặt mà chúng ta muốn gắn cho chúng ta như là xã hội và giá trị của mọi cuộc đời.[…]. Sự tiến bộ của các dân tộc chúng ta […] tùy thuộc nhất là vào khả năng để được lay động và đụng chạm đến bởi kẻ gõ cửa và, với ánh mắt của người đó, làm mất uy tín và lấy đi thẩm quyền mọi ngẩu tượng giả trá muốn cầm cố sự sống và biến nó thành nô lệ ; những ngẫu tượng hứa hẹn một hạnh phúc ảo tưởng và phù du, được xây dựng lên ở ngoài lề thực tế và sự đau khổ của người khác » (Bài diễn văn tại Caritas giáo phận Rabat, Maroc, ngày 30/3/2019).

« Nhưng một người Samari kia đi đường, tới ngang chỗ người ấy, cũng thấy, và chạnh lòng thương » (Lc 10,33). Vấn đề không chỉ là di dân ; vấn đề là nhân loại của chúng ta. Cái thúc đẩy người Samari đó – một người ngoại quốc đối với người Do Thái – dừng chân lại, đó là lòng trắc ẩn : một tình cảm không thể giải thích chỉ ở tầm mức lý tính. Lòng trắc ẩn làm rung động những sợi dây đàn mẫn cảm nhất của tính nhân bản của chúng ta, gây nên một sự hăng hái không thể đè nén được là ‘‘trở thành người thân cận’’ của những người mà chúng ta thấy đang trong sự khó khăn. Như chính Chúa Giêsu đã dạy cho chúng ta (x. Mt 9, 35-36 ; 14, 13-14 ; 15, 32-35), có lòng trắc ẩn, có nghĩa là nhìn ra sự đau khổ của người khác và hành động ngay tức khắc để nâng đỡ, săn sóc và cứu giúp họ. Có lòng trắc ẩn có nghĩa là dọn chỗ cho sự dịu hiền, mà trái lại, xã hội đương thời thường hay yêu cầu chúng ta kìm nén lại.

« Mở lòng ra cho người khác không làm nghèo đi, mà làm giầu thêm, bởi vì điều đó giúp cho chúng ta trở nên nhân bản hơn ; cho chúng ta nhận biết mình là một thành phần tích cực của một tổng thể lớn hơn và biện giải sự sống như một món quà cho người khác ; nhìn thấy mục tiêu, không phải những lợi nhuận cá nhân mà là của cải của toàn nhân loại » (Bài diễn văn tại đền Hồi giáo ‘‘Heydar Aliyev’’ của Bakou, Azerbaidjan, ngày 02/10/2016).

« Anh em hãy coi chừng, chớ khinh thường một ai trong những kẻ bé mọn này ; quả thật, Thầy nói cho anh em biết : các thiên thần của họ ở trên trời không ngừng chiêm ngưỡng nhan Cha Thầy » (Mt 18, 10). Vấn đề không chỉ là di dân : vấn đề là không loại bỏ bất cứ người nào. Thế giới hiện nay, mỗi ngày trở thành tinh hoa chủ nghĩa và độc ác hơn đối với những người bị thải loại. Các nước đang trên đà phát triển tiếp tục bị nghèo đi về những tài nguyên thiên nhiên và con người tốt nhất vì lợi ích của một số thị trường ưu đãi. Các cuộc chiến tranh chỉ liên quan đến một số vùng trên thế giới, nhưng vũ khí để tiến hành chiến tranh được sản xuất và bán ra trên các vùng khác và, rồi, lại không muốn nhận gánh vác những người tỵ nạn, sản phẩm của những cuộc chiến tranh đó mà ra. Những người trả giá, vẫn luôn là những kẻ bé mọn, những người nghèo, những người dễ bị tổn hại, mà người ta ngăn cản không cho ngồi vào bàn và chỉ thí cho ‘‘cơm thừa canh cặn’’ của bàn tiệc (x. Lc 16, 19-21).

« Hội Thánh ‘‘xuất hành’’ […] đã không sợ hãi chủ động đi gặp gỡ, tìm kiếm những người ở xa và đi đến những ngã tư đường để mời gọi những người bị thải loại » (Tông Huấn Evangelii gaudium s.24). Sự phát triển mang tính thải loại làm cho những người giầu, giầu thêm và những người nghèo, nghèo hơn. Sự phát triển đích thực là sự phát triển đề xuất sự bao gồm tất cả mọi người nam, nữ trên thế giới, bằng cách thúc đẩy sự phát triển toàn diện của họ, và cũng chăm lo đến các thế hệ tương lai.

« Ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em ; ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người » (Mc 10, 43-44). Vấn đề không chỉ là di dân : vấn đề là đặt những người sau chót lên chỗ hàng đầu ; Chúa Giêsu Kitô đòi hỏi chúng ta đừng nhường bước cho cái lôgíc của thế gian, nó biện minh cho tính tiếm nhiệm của người khác cho lợi ích riêng của tôi hay lợi ích của phe nhóm tôi : tôi trước đã và sau mới đến người khác ! Trong lúc đó, khẩu hiệu đích xác của người Kitô hữu, chính là ‘‘những người sau chót trước hết !’’. « Một tinh thần cá nhân chủ nghĩa là một miếng đất mầu mỡ cho sự chín mùi của cái thái độ vô cảm này đối với tha nhân, nó khiến cho người ta đối xử với người khác như một đồ vật để mua bán, nó khiến người ta không quan tâm đến tính nhân bản của người khác và cuối cùng khiến cho con người trở thành sợ hãi và vô liêm sỉ. Những tình cảm đó, phải chăng là những tình cảm mà chúng ta thường hay cảm thấy trước những người nghèo, những người bị gạt ra ngoài vòng xã hội, những người hạ cấp nhất trong xã hội ?  Và có biết bao người hạ cấp chúng ta có trong xã hội ! Trong những người này, tôi nghĩ tới trước hết là những di dân, với gánh nặng những khó khăn và đau khổ của họ mà họ phải đối phó hàng ngày trong việc tìm kiếm, đôi khi một cách vô vọng, một nơi chốn để sống bình an và với phẩm giá » (Bài diễn văn trước ngoại giao đoàn, 11/01/2016). Trong lôgíc của Phúc Âm, những người sau chót lên hàng đầu và chúng ta phải phục vụ họ.

« Tôi đến để cho chiên được sống và sống dồi dào » (Ga 10,10). Vấn đề là không phải chỉ có di dân : vấn đề là con người toàn diện, là tất cả mọi con người. Trong sự khẳng định này của Chúa Giêsu, chúng ta tìm được trung tâm của sứ vụ : làm thế nào để tất cả mọi người đều nhận được ơn sự sống viên mãn, theo ý của Chúa Cha. Trong mọi hoạt động chính trị, trong mọi chương trình, trong toàn bộ hoạt động mục vụ, chúng ta luôn phải đặt vào vị trí trung tâm con người, dưới nhiều tầm vóc của con người, kể cả tầm vọc thiêng liêng. Điều này có giá trị cho hết thẩy mọi người, và phải công nhận nơi họ tính bình đẳng căn bản. Bởi thế, « sự phát triển không thể thu gọn vào sự tăng trưởng kinh tế. Để được chính xác, nó phải toàn diện, nghĩa là phát huy mọi con người và toàn bộ con người » (Thánh Phaolô VI, Sứ Điệp Populorum Progressio, s.14).

« Vậy anh em không còn phải là người xa lạ hay người tạm trú ; nhưng là người đồng hương với các người thuộc dân thánh, và là người nhà của Thiên Chúa » (Ep 2,19). Vấn đề là không chỉ có di dân : vấn đề là xây dựng thành của Thiên Chúa và của con người. Ở thời điểm ngày nay, cũng còn được gọi là thời kỳ di dân, đông đảo những con người vô tội đã ngã xuống như là nạn nhân trong chiếc ‘‘cạm bẫy lớn’’ của sự phát triển kỹ thuật và của sự tiêu thụ vô bờ bến (x. Sứ điệp Laudato si’, s.34).

Như thế, họ đã lên đường đi tới một ‘‘thiên đường’’ đã phản bội một cách trắng trợn những trông đợi của họ. Sự hiện diện của họ, đôi khi gây phiền nhiễu, góp phần vào việc làm tan biến những huyền thoại của một sự tiến bộ dành cho một số người, nhưng được xây dựng trên sự bóc lột của vô số người khác. « Vấn đề như thế là phải nhìn xem, chúng ta trước đã, rồi giúp cho những người khác nhìn thấy nơi người di dân và người tỵ nạn không phải chỉ là một vấn đề phải đối phó, mà là một người anh chị em phải đón nhận, phải tôn trọng và phải yêu thương, một cơ hội mà Chúa Quan Phòng đã cống hiến cho chúng ta để góp phần vào việc xây dựng một xã hội công bằng hơn, một nền dân chủ hoàn hảo hơn, một đất nước liên đới hơn, một thế giới huynh đệ hơn và một cộng đoàn Kitô giáo cởi mở hơn, theo Phúc Âm » (Thông Điệp cho Ngày Thế Giới Người Di Dân và Tỵ Nạn 2014).

Thưa Quý Anh Chị Em thân mến, câu trả lời cho thách đố được đặt ra bởi những hiện tượng di dân ngày nay có thể tóm tắt vào 4 động từ sau đây : đón nhận, bảo vệ, thăng tiến và hội nhâp. Nhưng những động từ này không chỉ có giá trị đối với người di dân và tỵ nạn. Chúng biểu lộ sứ vụ của Hội Thánh đối với các cư dân của những vùng biên cuộc sống, cần được đón nhận, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập. Nếu chúng ta đưa các động từ này vào áp dụng, chúng ta đóng góp vào việc xây dựng thành của Thiên Chúa và của con người, chúng ta khuyến khích sự phát triển con người toàn diện đối với tất cả mọi người và chúng ta cũng giúp đỡ cộng đồng thế giới tiến gần tới những mục tiêu phát triển bền vững đã vạch ra và sẽ rất khó để đạt tới bằng cách khác.

Như thế, không phải chỉ có chính nghĩa di dân mới là vấn đề, không chỉ có họ mới là vấn đề, mà là tất cả chúng ta, ở hiện tại và trong tương lai của gia đình nhân loại. Những di dân, và đặc biệt là những người dễ bị tổn thương, giúp cho chúng ta đọc những ‘‘dấu chỉ thời gian’’. Qua họ, Chúa kêu gọi chúng ta thực hiện một sự hối cải, giải thoát chúng ta ra khỏi những thải loại, khỏi sự vô cảm và cái văn hóa chât thải. Qua họ, Chúa mời gọi chúng ta hãy tái sở hữu cuộc đời Kitô giáo trong tổng thể của nó và đóng góp, mỗi người tùy theo ơn gọi của mình, cho sự xây dựng một thế giới luôn ngày càng phù hợp hơn với dự án của Thiên Chúa.

Đó là ước nguyện mà tôi kèm theo lời kinh, nhờ sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, xin ban nhiều ơn lành cho tất cả những di dân và người tỵ nạn trên toàn thế giới và đồng hành với họ.

Vatican ngày 27 tháng 5 năm 2019

Phanxicô

© Librairie éditrice du Vatican

Mai Khôi dịch từ bản tiếng Pháp của Zenit.

https://fr.zenit.org/articles/journee-du-migrant-et-du-refugie-le-pape-invite-a-cultiver-la-compassiontexte-complet/

 685 khách đã đọc bài này
This entry was posted in Chưa được phân loại. Bookmark the permalink.