Bài Giáo Lý về Thư gửi tín hữu Galát – 5. Giá trị dự bị của Lề Luật

Triều kiến chung ngày 18/8/2021

Thân chào Quý Anh Chị Em !

Thánh Phaolô, người yêu mến Chúa Giêsu Kitô và đã hiểu rõ cứu độ là gì, đã dạy chúng ta rằng các « con cái sinh ra do lời Thiên Chúa hứa » (Gl 4,28) – nghĩa là tất cả chúng ta, được chứng thực bởi Chúa Giêsu Kitô – không phải nằm dưới ách của Lề Luật, nhưng đã được kêu gọi cho một lối sống với đòi hỏi cao trong tự do của Phúc Âm. Tuy nhiên, Lề Luật hiện hữu. Nhưng nó hiện hữu một cách khác : cũng Lề Luật đó, Mười Điều Răn, nhưng bằng một cách khác, bởi vì nó không thể tự biện minh cho mình một khi Chúa Giêsu đã ngự đến. Bởi vậy, trong Bài Giáo Lý ngày hôm nay, tôi muốn giải thích điều này. Và chúng ta tự hỏi : theo thư gửi các tín hữu Galát, vai trò của Lề Luật là gì ? Trong đoạn thư mà chúng ta đã nghe đọc, thánh Phaolô chủ trương rằng Lề Luật đã là một nhà mô phạm. Đó là một hình ảnh đẹp, hình ảnh của người thầy dạy mà chúng ta đã nói đến trong buổi triều kiến lần trước, một hình ảnh xứng đáng được hiểu trong ý nghĩa chính đáng của nó.

Thánh tông đồ dường như gợi ý cho các Kitô hữu hãy chia lịch sử cứu độ làm hai phần, và cả tiểu sử cá nhân của ngài nữa. Có hai thời điểm : trước khi được trở thành Kitô hữu trong Chúa Giêsu Kitô và sau khi đã nhận được đức tin. Ở trung tâm, có biến cố sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu, mà thánh Phaolô đã giảng dạy để dấy lên đức tin vào Con của Thiên Chúa, nguồn gốc của sự cứu độ, và chúng ta đã được minh chứng nơi Chúa Giêsu Kitô. Chúng ta được minh chứng bởi sự nhưng không của đức tin nơi Chúa Giêsu Kitô. Bắt nguồn từ đức tin trong Chúa Kitô, như thế đã có một thời gian « trước » và một thời gian « sau » đối với chính Lề Luật, bởi vì Lề Luật hiện hữu, các giới răn hiện hữu, nhưng có một thái độ trước sự ngự đến của Chúa Giêsu và rồi là một sự ngự đến sau nữa. Lịch sử khi trước đã được ấn định bởi sự kiện « dưới Lề Luật ». Và người đi trên con đường Lề Luật đã tự cứu mình, đã được chứng thực ; lịch sử đi sau – tức là sau khi Chúa Giêsu ngự đến – phải được sống bằng cách đi theo Chúa Thánh Thần (x. Gl 5,25). Đây là lần đầu tiên mà thánh Phaolô sử dụng thành ngữ này : « ở dưới Lề Luật ». Ý nghĩa sâu kín bao gồm suy nghĩ của một sự nô lệ hóa tiêu cực, đặc trưng của các nô lệ : « ở dưới ». Thánh tông đồ làm rõ điều này bằng cách nói rằng, khi người ta ở ‘‘dưới Lề Luật’’, người ta như là ‘‘những người bị theo dõi’’ và ‘‘những người bị giam hãm’’, một thứ giam cầm phòng ngừa. Thời gian đó, thánh Phaolô nói, đã kéo dài khá lâu – từ thời ông Môsê đến khi Chúa Giêsu ngự đến -, và nó còn kéo dài bao lâu người ta còn sống trong tội lỗi.

Quan hệ giữa Lề Luật và tội lỗi sẽ được trình bầy một cách có hệ thống hơn bởi thánh tông đồ trong Thư của ngài gửi giáo dân Rôma, được viết ít năm sau thư gửi tín hữu Galát. Nói tóm lại, Lề Luật đưa tới định nghĩa sự vi phạm và khiến cho người ta ý thức được tội lỗi của chính họ : « Bạn đã làm điều này, như vậy Lề Luật – Mười điều răn – nói như thế đó : bạn đã phạm tội ». Ngoài ra, những kinh nghiệm chung đã dạy điều đó, là giới luật rồi cũng kích thích sự vi phạm. Ngài đã viết như sau trong thư gủi tín hữu Rôma : « Vì trước đây, chúng ta còn bị tính xác thịt chi phối, thì các đam mê tội lỗi dùng Lề Luật mà hoạt động nơi các chi thể chúng ta, để chúng ta sinh hoa kết quả đưa tới cái chết. Nhưng nay, chúng ta không còn bị Lề Luật ràng buộc nữa, vì chúng ta đã chết đối với cái vẫn giam hãm chúng ta » (Rm 7, 5-6). Tại sao ? Tại vì sự minh chứng của Chúa Giêsu Kitô đã đến. Thánh Phaolô điều chỉnh cách nhìn của ngài về Lề Luật : « Tử thần có độc là vì tội lỗi, mà tội lỗi có mạnh cũng tại có Lề Luật » (1Cr 15,56). Một cuộc đối thoại : bạn ở dưới Lề Luật, và bạn ở đó với cánh cửa mở ra cho tội lỗi.

Trong bối cảnh này, việc chiếu dẫn tới vai trò mô phạm được thực hiện bởi Lề Luật có được đầy đủ ý nghĩa của nó. Nhưng Lề Luật là nhà mô phạm sẽ dẫn đưa bạn tới đâu ? Tới Chúa Giêsu. Trong hệ thống học đường của thời cổ đại, mô phạm đã không có chức năng mà chúng ta gán cho nó bây giờ, nghĩa là chức năng nâng đỡ sự giáo dục của một đứa con trai hay một đứa con gái. Vào thời đại đó, người này chỉ là một tên nô lệ có chức năng tháp tùng con trai ông chủ đến cho vị thầy rồi lại đưa cậu ta về nhà. Như thế, người này phải bảo vệ cậu ta khỏi các nguy hiểm, canh chừng cậu ta để cậu ta không có những thái độ sai trái. Chức năng của người đó đúng hơn là vai trò kỷ luật. Khi cậu bé trở thành người lớn, người mô phạm sẽ hết nhiệm vụ. Nhà mô phạm mà thánh Phaolô nói tới không phải người giáo dục cậu bé, mà là người đưa cậu bé đi học, canh chừng cậu bé và đưa cậu bé về nhà.

Nói đến Lề Luật bằng những từ ngữ này cho phép thánh Phaolô làm rõ chức năng mà Lề Luật này đã tác động trong lịch sử của Israel. Kinh Torah, nghĩa là Lề Luật, đã là một hành động cao thượng từ phía Thiên Chúa đối với dân của Người. Sau khi tuyển chọn ông Ápaham, hành động cao cả kia là Lề Luật : vạch ra con đường để tiến lên phía trước. Đương nhiên là nó có những chức năng hạn chế, nhưng đồng thời nó cũng đã bảo vệ được dân chúng, nó đã giáo dục dân chúng, giữ gìn kỷ luật và nâng đỡ dân chúng trong sự yếu đuối của họ, đặc biệt bằng cách thi hành một sự bảo vệ đối với ngoại giáo : có nhiều thái độ ngoại giáo ở trong thời đại đó. Kinh Torah nói : « Chỉ có một Thiên Chúa và Người đã đặt để chúng ta trên đường đi ». Một hành động hảo tâm của Chúa. Và đương nhiên, như tôi đã nói, Lề luật đã có chức năng hạn chế, nhưng đồng thời nó đã bảo vệ dân chúng, nó đã giáo dục dân chúng, nó đã đưa dân vào kỷ luật, nó đã nâng đỡ người dân trong sự yếu đuối của họ. Bởi vậy, thánh tông đồ sau đó đã dừng lại ở việc mô tả giai đoạn tuổi vị thành niên. Và ngài đã nói như sau : « Bao lâu mà người thừa kế còn là thiếu niên, thì không khác gì một nô lệ, mặc dù là chủ mọi tài sản. Nó phải ở dưới quyền những người giám hộ và quản lý cho đến khi mãn hạn người cha đã định. Chúng ta cũng vậy, khi còn là thiếu niên, chúng ta phải làm nô lệ những yếu tố của vũ trụ » (Gl 4, 1-3). Tóm lại, sự xác tín của thánh tông đồ là Lề Luật đương nhiên có một chức năng tích cực – và như thế giống như người mô phạm, để làm cho tiến lên -, nhưng là một chức năng bị giới hạn bởi thời gian. Người ta không thể kéo dài quá mức thời hạn của nó, bởi vì nó gắn liền với sự trưởng thành của con người và với sự lựa chọn tự do của họ. Một khi người ta đạt tới đức tin, Lề Luật cũng đến lúc chấm dứt giá trị chuẩn bị của nó và phải nhường chỗ cho một thẩm quyền khác. Điều này có nghĩa là gì ? Có phải là một khi Lề Luật chấm dứt, chúng ta có thể nói : « Chúng tôi tin Chúa Giêsu Kitô và chúng tôi muốn làm gì thì làm ? ». Không ! Những giới răn vẫn hiện diện, nhưng chúng không biện minh cho chúng ta. Đấng biện minh cho chúng ta là Chúa Giêsu Kitô. Người ta phải tuân thủ các giới răn, nhưng các giới răn không cho chúng ta công lý ; có sự nhưng không của Chúa Giêsu Kitô, có sự gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô biện minh cho chúng ta một cách nhưng không. Giá trị của đức tin là đón nhận được Chúa Giêsu. Giá trị duy nhất : mở lòng mình ra. Và chúng ta phải làm gì với các giới răn ? Chúng ta phải tuân giữ, nhưng như một sự trợ giúp để đi đến sự gặp gỡ với Chúa Giêsu Kitô.

Giáo huấn về giá trị của Lề Luật này rất là quan trọng và đáng được xem xét với sự chú tâm để không bị rơi vào những nghi nan và sai lầm. Điều này sẽ có lợi cho chúng ta để tự hỏi nếu chúng ta còn sống trong thời gian mà chúng ta còn cần đến Lề Luật, hay nếu trái lại chúng ta đã ý thức rõ là mình đã nhận được ân sủng để trở thành các con cái của Thiên Chúa để sống trong tình thương yêu. Chúng ta sống thế nào ? Trong sự sợ hãi rằng, nếu tôi không làm điều đó, tôi sẽ xuống hỏa ngục ? Hay liệu tôi có sống với niềm hy vọng đó, với niềm vui đó của sự cứu độ nhưng không nơi Chúa Giêsu Kitô ? Đó là một câu hỏi hay. Và điều thứ hai nữa : tôi có khinh thường các giới răn không ? Không. Tôi tuân thủ các giới răn, nhưng không một cách tuyệt đối, bởi vì tôi biết rằng Đấng biện minh cho tôi, chính là Chúa Giêsu Kitô.

Mai Khôi dịch từ bản tiếng Pháp của Vatican.

https://www.vatican.va/content/francesco/fr/audiences/2021/documents/papa-francesco_20210818_udienza-generale.html

 87 khách đã đọc bài này
This entry was posted in Chưa được phân loại. Bookmark the permalink.