Họp báo (1) – Đức Giáo Hoàng lên án « chủ nghĩa thực dân »

Và « những cuộc xâm thực ý thức hệ » của ngày nay

AOÛT 02, 2022 18:44 HÉLÈNE GINABATPAPE FRANÇOISVOYAGES

Chuyến bay trở về từ Canada

« Chủ nghĩa thực dân », Đức Giáo Hoàng khẳng định trên chuyến bay trở về từ Canada, « thật sự, nó là xấu, bất công », « nếu người ta không đi vào con đường này, người ta là hạ cấp ». « Ý thức con người bình đẳng đã tới từ từ », Đức Giáo Hoàng nói tiếp, và cảnh báo : « Chúng ta luôn có một thái độ thực dân bằng cách thu hẹp văn hóa của họ vào văn hóa của chúng ta ».

Trong buổi họp báo trên chuyến bay trở về từ chuyến tông du Canada (24-30/7/2022), hôm thứ sáu 29/7/2022, ĐGH Phanxicô đã trả lời câu hỏi của nữ phóng viên người Inuit, Canada, Jessica Ka’Nhehsíio Deer (CBC Radio – Canada Indigenous), đã yêu cầu ngài lên tiếng chống lại « chủ nghĩa khám phá ».

« Chúng ta phải làm việc về điều mà bạn nói : nhìn lại phía sau và làm cho lành mạnh hóa, chúng ta hãy nói như thế – những gì đã được làm không tốt, trong lúc ý thức được rằng ngày hôm nay vẫn còn chủ nghĩa thực dân », Đức Giáo Hoàng kết luận, khi nhắc tới trường hợp người Rohinyas, ở Miến Điện : « Họ không có quyền công dân, họ ở mức hạ cấp. Thậm chí trong ngày hôm nay ».

Vào cuối « chuyến tông du đền tội 6 ngày » tại Canada, Đức Giáo Hoàng đã cảm ơn các phóng viên vì « sự đồng hành của họ » và vì công việc nghề nghiệp của họ. « Tôi biết rằng quý anh chị em phóng viên đã làm việc tích cực, người ta đã nói với tôi rằng quý anh chị em đã rất vất vả », ngài đã nói với họ khi dẫn nhập vào cuộc họp báo.   

Sau đây là câu hỏi thứ nhất của cô Jessica Ka’Nhehsíio Deer (CBC Radio – Canada Indigenous), sau đó là câu trả lời của Đức Giáo Hoàng.

Với tư cách là hậu duệ của một người sống sót của trường nội trú, tôi biết rằng những người sống sót và gia đình họ muốn thấy được những hành động cụ thể đi theo những lời xin lỗi của ngài, kể cả sự từ chối « chủ thuyết khám phá ». Vì chủ nghĩa này còn được gắn liền trong Hiến Pháp và trong các hệ thống tư pháp của Canada và Hoa Kỳ, trong đó các dân tộc bản địa tiếp tục bị cướp đoạt đất đai của họ và bị tước đi các quyền, điều này há chẳng phải là một cơ hội bị bỏ lỡ để đưa ra một lời tuyên bố trên chiều hướng này, trong chuyến tông du Canada của ngài chăng ?

Cảm ơn câu hỏi của cô. Tôi tin rằng đây là một vấn đề của toàn bộ chủ nghĩa thực dân. Kể cả ngày hôm nay : những vụ xâm thực ý thức hệ của ngày hôm nay cũng theo cùng một kiểu. Nếu người ta không đi vào trong con đường này, người ta thuộc giới hạ cấp. Nhưng tôi muốn đi xa hơn trên điểm này. Họ không những bị coi là hạ cấp : một số thần học gia hơi điên cuồng còn tự hỏi rằng liệu họ có linh hồn không nữa. Khi ĐGH Gioan Phaolô II đi Châu Phi, ở hải cảng nơi những người nô lệ lên thuyền (Đảo Gorée, cửa ngõ không lối về), ngài đã đưa ra một báo hiệu để chúng ta có thể hiểu được thảm kịch này, thảm kịch tội ác ; những con người này đã bị ném lên thuyền, trong những điều kiện thảm khốc và rồi sau đó họ trở thành nô lệ ở bên Mỹ. Thật ra, cũng đã có những tiếng nói phát biểu rõ ràng, như thể Bartholomé de la Casas hay là Pierre Clver chẳng hạn, nhưng họ chỉ là một thiểu số. Ý thức về con người bình đẳng đến từ từ. Và tôi nói ý thức, bởi vì trong vô thức, còn có điều gì đó… Chúng ta luôn có – tôi mạn phép nói lên điều này – như thể là một thái độ thực dân bằng cách thu gọn văn hóa của họ vào với văn hóa của chúng ta. Đó là cái gì đến với chúng ta từ cách sống phát triển và đôi khi chúng ta mất đi những giá trị mà họ có.

Thí dụ, các dân tộc bản địa có một giá trị lớn lao là sự hài hòa với thiên nhiên và ít là có những người mà tôi biết đã bầy tỏ sự kiện đó bằng câu ‘‘sống tốt’’ [bien vivir]. Những từ ngữ  này không có nghĩa như chúng ta là những người Tây Phương hiểu, sống bình thản hay « sống thoải mái ». ‘‘Sống tốt’’, chính là giữ sự hài hòa. Và đối với tôi, đó là một giá trị lớn lao của các dân tộc bản địa. Sự hài hòa. Chúng ta quen thói thu gọn mọi thứ vào cái đầu : các dân tộc nguyên thủy, – tôi nói chung chung – họ biết biểu lộ trong ba ngôn ngữ này : ngôn ngữ của cái đầu, ngôn ngữ của trái tim và ngôn ngữ của đôi bàn tay. Nhưng tất cả cùng nhau, và họ biết có ngôn ngữ đó với thiên nhiên.

Và tiếp sau đó, xu hướng tiến bộ gia tốc của sự phát triển có hơi quá đáng, có hơi điên rồ mà chúng ta có, phải không ? Tôi không nói chống lại sự phát triển : sự phát triển là điều tốt. Nhưng sẽ không tốt với sự lo âu ám ảnh phát triển, phát triển, phát triển… Cô hãy coi, một trong những cái mà nền văn minh phát triển vượt bực, thương mại đã mất đi, đó là khả năng của thơ phú : các dân tộc bản địa có khả năng thơ phú đó ? Tôi không đang lý tưởng hóa đâu.

Và rồi, cái chủ thuyết của sự xâm thực : Đúng ra, nó là xấu, là bất công. Ngày hôm nay người ta cũng vẫn còn sử dụng, cũng như thế, có lẽ với bao tay bọc nhung, nhưng người ta vẫn sử dụng nó. Thí dụ, các giám mục của một số quốc gia đã nói với tôi : « Khi quốc gia chúng con yêu cầu một tín dụng với một tổ chức quốc tế, người ta đưa ra những điều kiện, thậm chí cả những điều kiện lập pháp, thực dân chủ nghĩa. Để cấp cho bạn tín dụng, người ta làm cho bạn phải thay đổi lối sống một chút ». Để trở lại với cuộc xâm thực Châu Mỹ, do người Anh, người Pháp, người Tây Ban Nha và người Bồ Đào Nha : đó là bốn [cường quốc thực dân] trong các cường quốc này luôn đã có cái nguy cơ, hay đúng hơn, cái tâm trạng này : « chúng ta là những người thượng lưu và các thổ dân không đáng kể », và đó là trầm trọng. Bởi thế cho nên chúng ta phải làm việc cho chuyện mà chúng ta nói đến : nhìn trở lại phía sau và làm cho lành mạnh hóa, chúng ta hãy nói như thế – những gì đã được làm không tốt, trong lúc ý thức được rằng ngày hôm nay vẫn chủ nghĩa thực dân này còn tồn tại. Chẳng hạn, cô hãy nghĩ về một trường hợp vốn là phổ quát mà tôi nạn phép nói lên : tôi nghĩ đến trường hợp người Rohingya ở Miến Điện : Họ không có quyền công dân, họ ở mức hạ cấp. Thậm chí cả trong ngày hôm nay. Cảm ơn rất nhiều

Mai Khôi dịch từ bản tiếng Pháp của Zenit.

Conférence de presse (1) : le pape condamne la « doctrine de la colonisation » – ZENIT – Francais

 5 khách đã đọc bài này
This entry was posted in Chưa được phân loại. Bookmark the permalink.